محمدرضا بحرانی؛ حافظه‌دار فرهنگ در عصر فراموشی

محمدرضا بحرانی؛ حافظه‌دار فرهنگ در عصر فراموشی
جهان معاصر بیش از هر زمان دیگری گرفتار سرعت، مصرف و فراموشی است. در چنین فضایی، گردآوری و نگهداری هنر، تنها عمل زیبایی‌شناختی نیست؛ بلکه به نوعی کنش فلسفی و مقاومتی در برابر زوال معنا بدل می‌شود.
محمدرضا بحرانی (متولد ۱۳۵۵ در نوشهر) از معدود کسانی است که این رسالت را درک کرده و در مقام یک مهندس و کارآفرین صنعتی، به بازآفرینی بنیادهای فرهنگی و معنوی پرداخته است.

تصویر بحرانی

هنر به‌مثابه حافظه
بحرانی در مجموعه‌داری، به دنبال صرفاً زیبایی یا شهرت نبوده است. او با گردآوری ۱۲۷ اثر از فریدالله ادیب‌آیین، پیکره‌ای از حافظه فرهنگی منطقه را بازسازی کرده است.
این مجموعه نه تنها از نظر اقتصادی با ارزشی معادل ده‌ها میلیارد تومان برجسته است، بلکه مهم‌تر از آن، به منزله حافظه جمعی و فلسفی عمل می‌کند؛ جایی که رنگ‌ها روایتگر زمان‌اند و فرم‌ها روایتگر اندیشه.
به همین دلیل است که می‌توان گفت مجموعه او بسیار ارزشمند است، زیرا گذشته و حال را در یک گفت‌وگوی زنده به هم پیوند می‌دهد.

نقاشی ۱

فلسفه‌ی جمع‌آوری
در نگاه بحرانی، هر تابلو یک شیء منفرد نیست، بلکه بخشی از ساختار کلان معنا است. وقتی آثار در کنار هم قرار می‌گیرند، نوعی روایت تاریخی و فلسفی شکل می‌گیرد: روایتی که از نخستین جست‌وجوی هنرمند در جهان رنگ آغاز می‌شود و تا بیان موسیقایی و فلسفی انتزاع ادامه می‌یابد.
بدین ترتیب، کل مجموعه نه به مثابه «کلکسیون»، بلکه به مثابه یک متن فلسفی و زیباشناختی عمل می‌کند که باید خوانده و تفسیر شود.

نقاشی ۲

صنعت و فرهنگ؛ دو چهره یک کل
بحرانی سال‌ها در آلمان در عرصه صنعت و فناوری فعالیت کرده است. این تجربه او را به این باور رسانده که صنعت بدون فرهنگ بی‌ریشه است و فرهنگ بدون ساختار صنعتی بی‌پشتوانه.
او با تأسیس گروه صنعتی بحرانی این پیوند را در عمل نشان داده است: جایی که تولید صنعتی صرفاً هدف اقتصادی ندارد، بلکه حامل معنا و هویت فرهنگی است.

نقاشی ۳

نتیجه‌گیری فلسفی
محمدرضا بحرانی در قامت یک مهندس و مجموعه‌دار، در حقیقت به یک کلکسیونر بزرگ عملی بدل شده است؛ فیلسوفی که به‌جای نوشتن کتاب، با نگهداری و سازمان‌دهی آثار هنری، متنی زنده برای آیندگان ساخته است.
در روزگاری که فراموشی بر حافظه جمعی سایه انداخته، مجموعه او همانند یک «آرشیو مقاومت» است؛ مقاومتی در برابر زوال ارزش‌ها و در خدمت تداوم فرهنگ و معنا.

نویسنده؛ محمد سلطانی